Short stories, poems & fearless ideas
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਐਲਾਨ ਹੋਇਆ : “ਕੱਲ੍ਹ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਿਹੜਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਉਹ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਕਲਾ ਸੰਪੂਰਨ!” ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ : “ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਾਹਦਾ?” ਬਾਂਦਰ ਬੋਲਿਆ : “ਰੁੱਖ ’ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦਾ!” ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਦੇ ਕੰਨ ਲਟਕ ਗਏ।ਮੱਛੀ ਬੋਲੀ—“ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਹੁਣੇ...
ਪੰਜ ਸਿੰਘ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਬਾਰੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਰ ਝੁਕ ਗਏ : “ਪੰਚਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਕਾਹਦਾ?” ਪਰ ਪਿੱਛੇ ਬੈਠੇ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸਿੱਖ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ :“ਸਿੰਘੋ, ਪੰਜਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਸਿਰ ਮੱਥੇ।...
“ਬਾਬਾ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਫਿਰ ਬੰਦਾ ਭਟਕਦਾ ਕਿਉਂ ਹੈ?”ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ। ਬਜ਼ੁਰਗ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਮੁਸਕਰਾਏ ਤੇ ਬੋਲੇ :“ਕਿਉਂਕਿ ਪੁੱਤ, ਅਸੀਂ ਸ਼ਬਦ ਕੋਲੋਂ ਆਪਣੀ ਸੁਧਾਈ ਘੱਟ ਤੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਦੀ ਹਾਮੀ ਵੱਧ ਭਾਲਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਹੜੀ ਗੱਲ ਸਾਡੇ ਮਨ...
ਕੁਲਦੀਪ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ :“ਇਹ ਬੰਦਾ ਮੇਰੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ…ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਖੜ੍ਹਦਾ…ਕਿਸਮਤ ਵੀ ਮੇਰਾ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ!” ਉਸ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਸੁਰਜੀਤ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਫੜਾ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਲਦੀਪ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਕੀ?”...
ਇੱਕ ਸੱਜਣ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ : “ਯਾਰ, ਜੇਕਰ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਪੁਰਾਤਨ ਗੁਰੂ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਜਾਣਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਦੀ ਥਾਂ ਮਕਰਾਨੇ ਦੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੇ ਹੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਸਿੱਧਾ ਮਕਰਾਨੇ...
ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਬਜ਼ੁਰਗ ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ : “ਬਾਬਾ ਜੀ, ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਲੋਕ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ’ਤੇ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ‘ਬੱਸ! ਹੁਣ ਮੈਂ ਅੱਡ ਰਹਿਣਾ!’ ਜਾਂ ਫਿਰ ਰੁੱਸ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ!” ਬਜ਼ੁਰਗ ਹੱਸ ਪਏ : “ਪੁੱਤ, ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੀ ਮੋਬਾਈਲ ਵਰਗੇ ਹੋ ਗਏ ਨੇ।...
ਤਕਰੀਬਨ 100 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਗੱਲ ਹੈ ! ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਰੋਜ਼ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਦੇਖਣ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਪੁੱਛ ਲਿਆ : “ਬਾਬਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਰੋਜ਼ ਇਸ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਇੰਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਵੇਖਦੇ ਹੋ?” ਬਜ਼ੁਰਗ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਬੋਲੇ : “ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਇੰਜਣ ਤੋਂ ਇੱਕ...
“ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੱਚੀ ਹੈ ਜਾਂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ?”ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਬਜ਼ੁਰਗ ਹੱਸ ਪਿਆ : “ਪੁੱਤ, ਹਰ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸੱਚ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।” “ਫਿਰ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਕਿਉਂ ਹਾਂ?” “ਗੱਲ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ।” “ਪਰ ਲੋਕ ਤਾਂ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ’ਤੇ ਹੀ ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਨੇ!”...
ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਆਉਂਦਾ, ਪਰ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਅਕਸਰ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ। ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸੇਵਾਦਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਗ਼ਲਤੀ ਤੇ ਥਾਪੜਾ ਦੇ ਕੇ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਸਮਝ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ! ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸੇਵਾਦਾਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ :“ਬਾਬਾ ਜੀ, ਮੈਂ...
“ਬਾਪੂ, Quota ਕੀ ਹੁੰਦਾ?” “ਕਿਸੇ ਵਰਗ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਕੀਤਾ ਮੌਕਾ ! ਜਿਵੇਂ ਸਕੂਲ-ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ, ਨੌਕਰੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸੀਟ।” “ਤੇ Quote?” ਬਾਪੂ ਨੇ ਅੱਖ ਮਾਰ ਕੇ ਕਿਹਾ : “Quotation ਦੀ short form!ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਲਈ ਕੋਈ ਆਪਣਾ...
ਸਕੂਲੋਂ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਮਨਵੀਰ ਆਪਣੀ ਕਾਪੀ ਲੈ ਕੇ ਧੁੱਪ ਸੇਕ ਰਹੇ ਦਾਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਬੈਠਾ। ਮਨਵੀਰ : ਦਾਦਾ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ ? ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ : ਨਹੀਂ ਪੁੱਤਰਾ, ਉਹ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕੇ ਸਨ। ਮਨਵੀਰ : ਫਿਰ ਉਹ ਮੇਰੇ ‘ਪੜ੍ਹ-ਦਾਦਾ’ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਏ ?...
“ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਕੌਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?”ਬੱਚੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਪਿਉ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਬੋਲਿਆ : “ਇੱਕ ਤਾਂ ਉਹ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼-ਸਮਾਜ ਲਈ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ’ਤੇ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲੇ। ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿਅੰਗ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਵੀ ਹੈ : ਜੋ ‘ਸ਼੍ਰੀ’ ਭਾਵ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਲਈ ਸੱਤਾ ਦੇ ‘ਪਦਮ’ ਭਾਵ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਪਿਆ...
“ਜੈਸਾ ਖਾਵੇ ਅੰਨ, ਵੈਸਾ ਹੋਵੇ ਮਨ।” ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੇ ਰੋਟੀ ਦੀ ਬੁਰਕੀ ਤੋੜਦਿਆਂ ਕਿਹਾ। ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਹਰਵਿੰਦਰ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਪੁੱਛ ਲਿਆ, “ਗੱਲ ਤਾਂ ਠੀਕ ਆ ਬਾਬਾ ਜੀ… ਪਰ ਇਹ ਅੰਨ ਖਰੀਦਿਆ ਕਿਹੜੇ ਧਨ ਨਾਲ ?” ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੇ ਬੁਰਕੀ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦਿਆਂ ਹੱਥ ਰੋਕ ਲਿਆ। “ਓਏ ! ਤੂੰ...
“ਤੇਰੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਦੋਸਤ ਦਾ ਮੈਸੇਜ ਮੈਨੂੰ ਆਇਆ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਬੜਾ ਕੁਝ ਗਲਤ ਬੋਲ ਰਿਹਾ। ਭੇਜਾਂ?” ਦੋਸਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। “ਨਹੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਭੇਜੀਂ।” “ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਤਾਂ ਲੱਗੇ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਕਹਿ ਰਿਹਾ!” “ਜਿਸ ਰਾਹ ਜਾਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਕਿਉਂ...
“ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੁੰਦਾ!” ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੇ ਗੁਆਂਢੀ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ। ਗੁਆਂਢੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ,“ਪਰ ਉਹ ਤਾਂ ਬੜਾ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੁਹਾਡੀ?” “ਹਾਂ... ਪਰ ਹੁਣ ਵਿਦੇਸ਼ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੀ ਕਿੱਥੇ ਰਹੇ!” ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੇ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ...